Tọa đàm khoa học: "Hai tháng sau Phán quyết của Tòa Trọng tài: thảo luận một số vấn đề chính sách"

Vào sáng ngày 22/9/2016, Trung tâm nghiên cứu quốc tế (SCIS) và Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Chính sách quốc gia (CSS), Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. Hồ Chí Minh tổ chức buổi tọa đàm "Hai tháng sau phán quyết của Tòa Trọng Tài: Thảo luận một số vấn đề chính sách"

 

TS. Trương Minh Huy Vũ phát biểu khai mạc buổi Toạ đàm - Ảnh: SCIS


Buổi trao đổi khoa học có sự tham gia của TS. Trương Minh Huy Vũ (Giám đốc Trung tâm SCIS), GS. Chung Hoàng Chương (Nghiên cứu viên cao cấp SCIS), TS. Collin Koh Swee Lean (Nghiên cứu viên Chương trình an ninh hàng hải, Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc phòng, Đại học Nanyang, Singapore), GS. Edward Miller (đại học Dartmouth, Mỹ), ThS. Nguyễn Thế Trung (PGĐ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Quốc gia). 

 

Hội thảo tập trung vào những sự kiện diễn ra kể từ sau phán quyết của Tòa Trọng Tài nhằm nhìn lại những diễn biến trong hai tháng vừa qua tại khu vực biển Đông, cụ thể là sự thay đổi chính sách ngoại giao của Tân Tổng thống Philippines, nguyên đơn trong vụ kiện và quá trình quân sự hóa trong khu vực. Từ các dữ liệu trên, tọa đàm sẽ phân tích, đánh giá và thảo luận về những chính sách khả thi trong thời gian tới.

 

Mở đầu buổi tọa đàm, TS. Trương Minh Huy Vũ nêu ra hai vấn đề cần được thảo luận trong buổi tọa đàm : quan điểm của các nước liên quan sau phán quyết Toà Trọng tài Biển Đông và những tác động đến Việt Nam. TS. Vũ cũng đề cập đến sự bất ngờ của các nước liên quan trước những động thái gần đây của Tân Tổng thống Philippines.

 

Ông Richard Javad Heydarian, chuyên gia về quan hệ quốc tế Đại học De La Salle, Philippines đã gửi đến buổi tọa đàm bài thuyết trình phân tích chính sách ngoại giao Philippines dưới thời Tân Tổng thống Rodrigo Duterte. Theo đó, ông cho rằng, bản chất của những hành động thể hiện qua chính sách đối ngoại gần đây của Philippines là để “tập trung giải quyết an ninh trong nước, giảm phụ thuộc an ninh vào Mỹ”.

  

Định hướng chính sách của Philippines sau phán quyết của Tòa trọng tài sẽ là: Tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế, tiến đến thiết lập một thỏa thuận với phía Trung Quốc. Ông Heydarian cũng cho biết thêm, Tổng thống Duterte gần đây đã ban hành chính sách ngoại giao “Good Cop/Bad Cop” (Chính diện/Phản diện).


Chiến lược được xây dựng nhằm mục đích củng cố tình hữu nghị với Trung Quốc cũng như thu hút vốn đầu tư từ nước này, kể cả yêu cầu Mỹ rút lực lượng quân sự đang đồn trú ra khỏi đảo Mindanao: “Ban đầu, Philippines thực hiện việc cân bằng nhưng hành động này đã không thành công… Và giờ đây, ông Duterte thực hiện điều ngược lại: hợp tác với Trung Quốc thay vì Hoa Kỳ. Và đây là vấn đề mà chúng ta cần theo dõi”.

 

 

TS. Collin Koh (Đại học Nanyang, Singapore) trình bày chuyên đề - Ảnh: SCIS

 Đối với vấn đề quân sự hóa trên biển Đông, TS. Collin Koh Swee Lean, chuyên gia thuộc Chương trình an ninh hàng hải, Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Quốc phòng (Đại học Nanyang, Singapore) nhận định rằng trong tình hình phức tạp hiện tại, những định nghĩa về quân sự hóa từ trước đến nay cần phải được bổ sung các nhân tố mới.

 

Theo nhận định của TS Collin, hầu như tất cả các nước liên quan đều tích cực trang bị cho mình những trang thiết bị quân sự mới. Trung Quốc cho xây dựng thêm sân bay, chế tạo tàu sân bay, máy bay ném bom, máy bay chuyên chở và tăng cường khả năng tác chiến của quân đội. Trong khi đó, Malaysia cũng cho xây dựng bia đá đánh dấu lãnh thổ, cũng như tăng cường vũ trang cho không quân và hải quân. Việt Nam thì tiến hành chương trình hiện đại hóa vũ khí, tàu chiến và củng cố lực lượng phòng thủ bờ biển. Ngay cả Đài Loan, một bên trong tranh chấp thường bị bỏ quên, cũng đang âm thầm nâng cấp kỹ năng và trang bị cho quân đội của mình. Philippines cũng không nằm ngoài cuộc chạy đua đó. Tuy nhiên, đối với câu hỏi về khả năng Philippines sử dụng quân đội trên thực địa, ông Koh cho rằng câu trả lời vẫn còn phụ thuộc vào mức độ của mối đe dọa đến từ Trung Quốc.

 

Tất cả những dữ kiện vừa nêu đều chỉ ra rằng căng thẳng trên biển Đông đang diễn ra và có xu hướng gia tăng. Nhìn về tương lai, chuyên gia này nhận định: “Việc dự đoán những điều xảy ra trong tương lai là vô cùng khó khăn”. Ông cũng đặt ra lo ngại về sự liên quan giữa việc các loại vũ khí tấn công đang ngày càng hiện đại hóa, vốn có thể được triển khai trong tích tắc đến các vùng biển tranh chấp.


 

 

 

Toàn cảnh buổi toạ đàm - Ảnh: SCIS


Tại phần thảo luận mở, TS. Vũ nêu quan ngại liệu phán quyết của Tòa Trọng Tài có làm cho căng thẳng khu vực leo thang hay quyết định này sẽ tạo ra cơ sở pháp lý cho các nước liên quan. Tương tự, GS. Edward Miller, Đại học Dartmouth, Hoa Kỳ đặt ra vấn đề về lý do các nước trong khu vực đều thực hiện quân sự hóa. Ông cũng đặt nghi vấn về việc lắp đặt các hệ thống giám sát trên biển có phải là một hành động tự vệ gây tranh cãi và phán quyết cua Tòa tạo ra những quyền pháp lý nào để các nước phản đối những hành động phi pháp sau này của Trung Quốc.

 

Trả lời các vấn đề trên, ông Koh nhận định rằng các thỏa thuận hay hiệp ước đều chỉ mang tính bảo đảm để các xung đột không leo thang thành chiến tranh. Trong tình hình hiện tại, không chỉ Trung Quốc, các nước đều đã thiết lập một hệ thống giám sát trên biển để nghe ngóng hành tung từ đối phương, bảo vệ lợi ích cho mình: “Những hành động về quân sự của Trung Quốc và các nước liên quan bắt nguồn từ sự thiếu tin tưởng lẫn nhau, tương tự những gì đã xảy ra trong chiến tranh lạnh”.

 

Thêm vào đó, sự căng thẳng trong khu vực tăng cao vì do biển Đông là một “điểm nóng” mà Trung Quốc dường như đang tìm cách kiểm soát. Về những tranh cãi xung quanh hệ thống giám sát trên biển, ông cho rằng bất cứ hành động nào diễn ra trên biển vào thời điểm này cũng sẽ gây tranh cãi chứ không riêng gì hệ thống giám sát. Về tác động của phán quyết đối với Trung Quốc, ông cho rằng: “Đây không chỉ là về vấn đề pháp lý”. TS. Collin khẳng định, “hành động tự vệ” được Trung Quốc hiểu là hành động bảo vệ cho ngư dân của họ và cảnh báo những tàu đánh cá trái phép trong “vùng biển của họ”.

 

 

Các diễn giả nhận câu hỏi trong phiên thảo luận mở - Ảnh: SCIS 


Tiếp nối buổi tọa đàm, ThS. Phạm Ngọc Minh Trang (Giảng viên khoa Quan hệ quốc tế) cho biết có những định nghĩa được luật quốc tế đưa ra rõ ràng để lý giải thế nào là quân sự hóa và thế nào là phòng vệ. Vì vậy, việc TS. Collin cho rằng ranh giới giữa phòng vệ và quân sự hóa không rõ ràng là chưa đúng. Thêm vào đó, những hành động của Trung Quốc không thể được xem là phòng vệ vì chưa có nước nào tấn công Trung Quốc trên biển Đông cả, vì lý do nào Trung Quốc phải phòng vệ? Cô cũng cho biết Tòa trọng tài (UNCLOS) đã soạn thảo những luật lệ mà các nước nên tôn trọng và tuân theo. Đồng thời, Tòa cũng kêu gọi các nước đến tham gia những buổi họp bàn về thỏa thuận hằng năm, do vậy, các nước không thể lờ đi những thỏa thuận chung và chỉ hành động bất chấp luật pháp quốc tế vì lợi ích đơn phương.

 

Hồi đáp câu hỏi của ThS. Lục Minh Tuấn, nghiên cứu viên SCIS về tăng cường quốc phòng của Việt Nam, TS. Collin cho rằng: “Cần phải dựa trên nhu cầu cấp thiết của Việt Nam để quyết định”. Nhưng về lâu dài, ông nghĩ rằng, Việt Nam cần phát triển ngành công nghiệp đóng tàu cho riêng mình: “Ở hoàn cảnh Việt Nam với một nền công nghiệp chưa phát triển hoàn toàn, việc xây dựng một nền công nghiệp đóng tàu riêng sẽ rất khó khăn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là không thể”.

 

Sau phiên thảo luận, TS. Trương Minh Huy Vũ cùng các diễn giả đều đồng ý sẽ cùng hợp tác trong các hoạt động giao lưu học giả, trao đổi quan điểm chuyên sâu về quan hệ quốc tế ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Buổi toạ đàm lần này sẽ mở đầu cho một chuỗi các buổi toạ đàm tiếp theo về biển Đông trong thời gian sắp tới.

 

  SCIS-CSS

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.